نگاهی به تلاش غولهای فناوری برای ساخت دوست دیجیتال
در دنیای امروز، شخصیتهایی مانند ایلان ماسک و سم آلتمن در تلاشاند با سرمایهگذاری در حوزهی هوش مصنوعی شخصی، ابزارهایی خلق کنند که برای کاربر، نه فقط یک ربات، بلکه همدمی عاطفی و وفادار باشند.
اکنون بسیاری از شرکتهای فناوری به این باور رسیدهاند که برای موفقیت در بازار چتباتهای هوشمند، باید تجربهای شخصی و انسانی برای کاربر فراهم کنند. گزارشی از والاستریت ژورنال به بررسی این روند پرداخته است.
چتبات بهجای دوست؟
وقتی هوش مصنوعی جای گفتوگوهای انسانی را میگیرد
بر اساس این گزارش، گرچه رقابت در زمینهی AI معمولاً بهسوی ابرهوش مصنوعی (AGI) معطوف است، اما یکی از کاربردهای روزمره و فوری این فناوری، کمک به کاهش احساس تنهایی کاربران است.
تحقیقات نشان دادهاند که تنهایی مفرط بهاندازه کشیدن ۱۵ نخ سیگار در روز برای بدن مضر است. پژوهش دیگری از دانشگاه هاروارد نیز نشان میدهد که گفتوگو با هوش مصنوعی تأثیری تقریباً برابر با گفتوگو با یک انسان واقعی دارد و در کاهش حس انزوا مؤثرتر از تماشای محتوای ویدیویی مانند یوتیوب است.
اقتصاد دوستی؛ مفهومی جدید در دنیای فناوری
والاستریت ژورنال از شکلگیری پدیدهای به نام “اقتصاد دوستی” (Friend Economy) سخن گفته است. کاربران برای صحبت با چتباتها به این پلتفرمها جذب میشوند و این تعامل باعث رشد سریع فناوری، جذب سرمایهگذاران بیشتر، و توسعه هوش مصنوعی عاطفیتر میشود.
نمونه بارز این رویکرد، چتبات Grok است که توسط تیم ایلان ماسک طراحی شده و به گفته بسیاری، بازتابی از افکار و دیدگاههای شخصی اوست.
زاکربرگ: مردم به دنبال دوست هستند، حتی اگر مصنوعی باشد
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در کنفرانسی اعلام کرد که افراد در ایالات متحده بهطور متوسط کمتر از سه دوست دارند. او باور دارد که هوش مصنوعی میتواند شکاف اجتماعی موجود را پر کند.
«مردم به سیستمی نیاز دارند که آنها را بشناسد، درک کند و به آنها بازخورد انسانی دهد.»
مایکروسافت: هدف ما چتباتی مودب، بیطرف و مهربان است
در شرکت مایکروسافت، مصطفی سلیمان بهعنوان رئیس بخش AI اعلام کرده که تمرکز بر شخصیسازی چتباتها کلید متمایز شدن آنهاست. او گفته:
«کاربر باید احساس کند با کسی صحبت میکند که او را بهدرستی میشناسد و پشتیبان اوست.»
او همچنین تأکید کرده است که مایکروسافت در عین ارائه تجربهای انسانی، به اصول ایمنی، ادب، بیطرفی و راهنمایی چندجانبه پایبند است.
چالش اخلاقی: آیا انسانها عاشق چتبات میشوند؟
در کنار همه مزایا، پژوهشگران درباره وابستگی عاطفی بیش از حد به چتباتها هشدار دادهاند. فیلم «Her» با بازی واکین فینیکس و صداپیشگی اسکارلت جوهانسون نمونهای هنری از همین دغدغه است؛ فیلمی که در آن یک مرد عاشق هوش مصنوعی میشود.
گزارشها نیز نشان میدهند برخی کاربران در استفاده از چتباتها دچار وابستگی شدید احساسی شدهاند، مسئلهای که میتواند زمینهساز چالشهای روانی در آینده باشد.
نتیجهگیری: تعامل با هوش مصنوعی، راهی برای کاهش تنهایی؟
با رشد سریع چتباتهای شخصیسازیشده و تلاش غولهای فناوری برای انسانسازی ماشینها، اکنون سوالی اساسی مطرح میشود:
آیا هوش مصنوعی میتواند جایگزین واقعی برای ارتباط انسانی باشد یا تنها مسکّنی موقت برای انزوای مدرن؟